Άρθρο

Νυχτερινή βάρδια: πώς επηρεάζει την υγεία και την ψυχολογία μας

Δρ. Μάρσα Κολέτση

Όλο και αυξάνουν οι έρευνες που αποδεικνύουν πως η νυχτερινή εργασία μπορεί να προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στον οργανισμό αλλά και στην ψυχολογία.

Τα βιολογικά μας ρολόγια

Ο οργανισμός μας έχει «προγραμματιστεί» εξελικτικά να είναι δραστήριος κατά τη διάρκεια της ημέρας και να αναπαύεται τη νύχτα. Ο κιρκαδικός ρυθμός, ο οποίος ρυθμίζεται από το φως, ελέγχει μια πλειάδα λειτουργιών: από τη θερμοκρασία του σώματος και την έκκριση ορμονών μέχρι την πέψη και την ανοσολογική απόκριση.

Όταν εργαζόμαστε τη νύχτα, διαταράσσουμε αυτόν τον ρυθμό, με αποτελέσματα που εκτείνονται πολύ πέρα από απλή κόπωση.

Επιπτώσεις στη σωματική υγεία

Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες για μεγάλο χρονικό διάστημα έχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2 και ορισμένους τύπους καρκίνου.

Επίσης αντιμετωπίζουν συχνότερα γαστρεντερικά προβλήματα, αδυναμία του ανοσοποιητικού και διαταραχές του ύπνου ακόμα και κατά τις ημέρες ανάπαυσής τους.

Ψυχολογικές επιπτώσεις

Η χρόνια στέρηση ύπνου και η αποσύνδεση από τον κοινωνικό ρυθμό συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών. Το αίσθημα της απομόνωσης, ειδικά όταν η κοινωνική ζωή οικογένειας και φίλων γίνεται ενώ εσείς κοιμάστε, μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την ψυχολογική υγεία.

Επίσης, η δυσκολία συγκέντρωσης λόγω ύπνου και η μειωμένη διαχείριση συναισθημάτων είναι συχνές παρενέργειες.

Επιπτώσεις στις σχέσεις

Η νυχτερινή βάρδια επηρεάζει βαθιά τη ζωή του ζευγαριού και της οικογένειας. Λιγότερος κοινός χρόνος, δυσκολία στη γονική εμπλοκή, επικοινωνιακά κενά — μπορούν να δημιουργήσουν εντάσεις που σταδιακά υποβαθμίζουν τις σχέσεις.

Συστάσεις για τους νυχτερινούς εργαζόμενους

Προσπαθήστε να διατηρείτε σταθερό πρόγραμμα ύπνου, ακόμα και τις ημέρες άδειας.

Χρησιμοποιήστε κουρτίνες συσκότισης και ηχομονωτικά ωτοασπίδια για ποιοτικό ύπνο τη μέρα.

Περιορίστε την καφεΐνη τις τελευταίες ώρες πριν από τον ύπνο.

Επικοινωνήστε ανοιχτά με την οικογένειά σας για τις ανάγκες σας.

Αν δυσκολεύεστε να προσαρμοστείτε, μη διστάσετε να μιλήσετε με ειδικό ψυχικής υγείας.