Πόσο σημαντικό είναι τελικά το φαίνεσθαι και πού μπορεί να οδηγήσει η υπερβολική αγάπη για τον εαυτό μας; Είναι γεγονός ότι ζούμε σε μια εποχή με έντονο ναρκισσιστικό χαρακτήρα.
Ο μύθος του Νάρκισσου
Σύμφωνα με τον ελληνικό μύθο, ο Νάρκισσος ήταν ένας νεαρός τόσο θαμπωμένος από την ομορφιά του ίδιου του εαυτού του που κατέληξε να πεθάνει παρακολουθώντας την αντανάκλασή του στο νερό. Η λέξη «ναρκισσισμός» προέρχεται από αυτόν τον μύθο και χρησιμοποιείται σήμερα τόσο στην καθομιλουμένη όσο και στην κλινική ψυχολογία.
Υγιής αυτοεκτίμηση vs. ναρκισσισμός
Δεν είναι όλα ίδια. Η υγιής αυτοεκτίμηση — το να αγαπάς τον εαυτό σου, να πιστεύεις στις ικανότητές σου, να θέτεις όρια — είναι απαραίτητη για ψυχολογική ισορροπία.
Ο κλινικός ναρκισσισμός, ή Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας (NPD), είναι κάτι τελείως διαφορετικό: χαρακτηρίζεται από διογκωμένη αίσθηση σπουδαιότητας, έλλειψη ενσυναίσθησης, ανάγκη για συνεχή θαυμασμό και εκμετάλλευση των άλλων.
Ο ναρκισσισμός της εποχής μας
Έρευνες των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν αύξηση των ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών στον γενικό πληθυσμό. Τα social media παίζουν σημαντικό ρόλο: ο αέναος κύκλος selfie, likes και followers καλλιεργεί μια κουλτούρα επίδειξης και επικύρωσης από τους άλλους.
Η καταναλωτική κουλτούρα, η έμφαση στην εξωτερική εμφάνιση και οι συνθήκες ανταγωνισμού στην εργασία είναι επίσης παράγοντες που ευνοούν ναρκισσιστικές τάσεις.
Πώς αναγνωρίζουμε έναν ναρκισσιστή;
Συχνά: μιλά κυρίως για τον εαυτό του, αισθάνεται ότι του αξίζουν ιδιαίτερα προνόμια, έχει δυσκολία να ακούσει κριτική, εκμεταλλεύεται τους άλλους για να πετύχει τους σκοπούς του, φθονεί τους άλλους ή πιστεύει ότι τον φθονούν, και έχει δυσκολία στις σχέσεις ισότητας.
Μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Ο κλινικός ναρκισσισμός είναι δύσκολο να θεραπευτεί, αλλά όχι αδύνατο. Η ψυχοθεραπεία — ιδιαίτερα μακροχρόνιες, ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις — μπορεί να βοηθήσει τον θεραπευόμενο να κατανοήσει την πηγή της συμπεριφοράς του και να αναπτύξει πιο ρεαλιστικές σχέσεις με τον εαυτό του και τους άλλους.